Hürmüz Gerilimi Küresel Piyasaları Sarsıyor ABD İran Arasında Tansiyon Yükseliyor

Orta Doğu’da ABD ve İran arasındaki gerilimin tırmanması, uluslararası finans piyasalarında düşüş eğilimini tetikledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda ABD ablukasının yeniden başladığını ve boğazdan geçen tüm gemilerden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını duyurmasıyla tansiyon arttı.

İran Silahlı Kuvvetleri’nin Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na müdahale etmesine izin vermeyeceklerini bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi ise mutabakatın kriz sürecine girdiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı’nda Çelişkili Açıklamalar ve Etkileri

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nın güney koridorunda ülkeye ait iki tankerin İran’a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını, bir mürettebatın hayatını kaybettiğini ve sekiz personelin yaralandığını duyurdu. Bu çelişkili açıklamalar, yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oldu.

Hafta sonu Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Umman’ı kapsayan saldırıların ardından iki ülkenin Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün kendilerinde olduğunu iddia etmesi, diplomatik süreci tehlikeye attı. Yeniden başlayan saldırılar, uzun vadeli bir ateşkesin mümkün olup olmadığı konusunda endişeleri artırdı.

ABD ve İran arasındaki gerilim, petrol fiyatlarını yükseltirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki çatışmaların enerji arzında aksamalara ve enflasyonist baskıları artırabileceği endişeleri piyasalarda risk algısını yükseltti.

Yapay zeka hisselerindeki aşırı yükseliş endişeleri de piyasalara yön vermeye devam ediyor. Yarı iletken piyasasındaki dalgalanmalar, teknoloji sektörünün istikrarlı bir ivme yakalamasını zorlaştırıyor.

ABD’de bugün açıklanacak enflasyon verisi, piyasaların ana gündem maddesi konumunda. Son bir aylık dönemde petrol fiyatlarındaki geri çekilme sonrası ABD’de TÜFE’nin aylık bazda değişim göstermesi beklenmiyor. Bu veri, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz beklentilerini şekillendirecek.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, çekirdek enflasyon verisinin yüksek gelmesi durumunda para politikasında sıkılaştırmanın gerekebileceğini belirtti. Fed Başkanı’nın Kongre’deki sunumu da piyasaların odağında olacak.

Bilanço döneminin başlamasıyla piyasalardaki oynaklığın yüksek kalabileceği ve açıklanacak şirket sonuçlarına bağlı olarak hisse bazlı ayrışmaların öne çıkabileceği tahmin ediliyor. Bank of America, Wells Fargo, Citigroup, Goldman Sachs ve JPMorgan gibi büyük ABD’li bankaların bilançoları yatırımcıların gündeminde.

ABD Hazine Bakanlığı, haziran ayına ilişkin bütçe dengesi raporunu yayımladı. Federal hükümet, haziranda 120 milyar dolarla beklentilerin altında bütçe açığı kaydetti.

ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının şiddetlenmesi, Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının artırdığı arz endişeleriyle Brent petrolün varil fiyatını 85 doların üzerine taşıdı. Dünkü kapanışa göre yüzde 1,6 artışla 84,2 dolara çıkan Brent petrolün varil fiyatının 85 doları aşması, Fed’in faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamaları güçlendirerek pay piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırılarının küresel ham petrol arzında aksama endişelerini artırdığını, bunun enflasyon endişelerini yeniden canlandırdığını ve küresel faiz oranlarına ilişkin belirsizliği yükselttiğini belirtiyor.

Petrol fiyatlarından kaynaklı artan enflasyonist endişelerle dün 7 baz puan artarak yüzde 4,63’e çıkan ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi bugün yatay seyrediyor. Dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 101,2 seviyesine indi. Dün yüzde 2,6 değer kaybeden altının onsu, yeni günde yüzde 0,5 artışla 4 bin 21 dolardan işlem görüyor.

New York borsasında ABD-İran gerilimi ve teknoloji hisselerindeki satış baskısı nedeniyle negatif bir seyir izlendi. Yarı iletken hisselerindeki satışlar da piyasalar üzerinde baskı oluşturdu. Micron Technology, Sandisk, Advanced Micro Devices (AMD) ve Intel gibi çip üreticilerinin hisseleri değer kaybetti.

Dow Jones endeksi yüzde 0,26, S&P 500 endeksi yüzde 0,79 azalışla ve Nasdaq endeksi yüzde 1,55 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları, artan jeopolitik gerilimlere karşın alış ağırlıklı bir seyir izledi. Telekomünikasyon ve enerji hisselerindeki yükselişler kayıpların telafi edilmesine katkı sağladı. Ancak teknoloji hisselerindeki düşüşler iyimserliği sınırladı.

Avrupa’da tahvil piyasalarında satış baskısı öne çıkıyor. İngiltere’nin 2 yıllık tahvil faizi dün 13 baz puan artarak yüzde 4,34’e çıktı. İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceği tahmin ediliyor.

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Rusya’nın Yamal LNG tesisinden bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyede LNG ithal etti. AB, Rus istihbarat görevlileri, bilgisayar korsanları ve bağlantılı şirketlere yaptırım kararı aldı. Ayrıca AB ülkeleri, hava yolu yolcularının gecikme ve iptallerde tazminat hakkını koruyan düzenlemeyi onayladı.

İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,01, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,31, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,37 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya piyasalarında da satış baskısı arttı. Çin’in haziran ayı ihracatı yüzde 27 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Güney Kore Merkez Bankası’nın perşembe günkü faiz kararı toplantısında politika faizini artırması bekleniyor. Ülkede haziran ayı enflasyonu yüzde 3,2 ile son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı.

Japonya’da mayıs ayı sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı. Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,4, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 geriledi. Güney Kore’de Kospi endeksi 6.448 puanla 24 Nisan’dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,60 değer kaybederek 14.092,02 puandan tamamladı. Dolar/TL, 47,0160’tan işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD enflasyon verisi başta olmak üzere Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin haber akışının takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.250 puan direnç, 14.000 ve 13.900 puan ise destek konumunda.

• #ABD
• #Hürmüz Boğazı