Radyasyon Beyinde Toksik Protein Yumağı Oluşturuyor Alzheimer Riskini Artırıyor

Feinstein Tıbbi Araştırma Enstitüleri’nden bilim insanları, iyonlaştırıcı radyasyonun beyinde hücresel düzeyde zincirleme bir tepki başlatarak Alzheimer hastalığının temel patolojik özelliği olan toksik protein yumağı oluşumunu tetikleyebileceğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, insan sağlığı verileri, laboratuvar hayvanları ve moleküler modelleri inceleyen 100’den fazla bilimsel çalışmayı analiz etti. Yüksek kümülatif radyasyon maruziyetine sahip çalışanların incelendiği 18 çalışmanın meta-analizi, her 100 milisievertlik radyasyon artışının demans riskini yüzde 11 yükselttiğini gösterdi.

Radyasyonun Beyindeki Hasar Mekanizması

İyonlaştırıcı radyasyonun hücre DNA’sındaki hasarın, beyin bağışıklık hücrelerini aktive ederek ‘eCIRP’ adlı özel bir proteinin salgılanmasına yol açtığı belirlendi. Bu protein, sağlıklı nöronlardaki tau proteinlerinin yapısını bozarak toksik tau yumağı oluşumunu başlatıyor.

‘eCIRP’ proteininin aynı zamanda beyinde kronik iltihaba neden olduğu, mitokondrilere zarar verdiği ve yeni nöron üretimini baskıladığı saptandı.

Yeni Tedavi Hedefleri Belirleniyor

Araştırmacılar, bulguların standart röntgen gibi düşük dozlu işlemlerden ziyade yüksek kümülatif radyasyon dozuna maruz kalan gruplar için geçerli olduğunu belirtti. Radyasyon kaynaklı bilişsel gerilemenin biyolojik mekanizmalarının aydınlatılması, koruyucu tıp açısından önem taşıyor.

‘eCIRP’ molekülünü hedef alan yeni tedaviler ve biyobelirteçler, Alzheimer ve demansın önlenmesinde yeni bir tedavi yaklaşımı sunabilir.

• #Alzheimer
• #Radyasyon